12 Mart 2014 Çarşamba

AİHM- Aslaner v. Türkiye: Danıştay Genel Kurulu tarafsız değil


AİHM, Danıştay'ın daha önce yargılamasına katıldıkları bir davada verdikleri kararın tarafsız olmadığına karar verdi.


İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, 04.03.2014 günü Fazlı Aslaner v. Türkiye (Başvuru No. 36073/04) davasında oyçokluğu ile adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesi uyarınca Danıştay’ın tarafsız olmadığına karar verdi:
Dava, hukuki bakımdan başarılı bir temyiz bağlamında belirli bazı yargıçların idari yargılamaya ilişkin birden fazla defa katılmalarına ilişkindir.
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, Danıştay Dava Dairesi önüne temyiz incelemesi için gelen başvuruya konu davada Danıştay Dairesindeki karar görüşmelerine katılan bazı yargıçların daha sonra davanın önüne gittiği Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulundaki görüşmelere de katılmış olmaları nedeniyle buradaki kararın tarafsız olduğunun düşünülemeyeceği tespitinde bulunmuştur.

Davaya ilişkin olgular
Başvurucu, Fazlı Aslaner, 1963 doğumlu Türk vatandaşıdır ve Ankara’da yaşamaktadır.
Daha sonra bir mahkemeye yazı işleri müdürü olarak atanacak olan başvurucu, 1993 tarihinde Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’ndeki bir yazı işleri müdürlüğü kadrosu ile ilgili bir sınavdan geçer not almıştır.  Ancak bu sınavdaki derecesi söz konusu kadroyu almasına olanak tanımamış, bu nedenle yedek listeye yerleştirilmiştir. Bunun üzerine Adalet Bakanlığı’na Eskişehir İdare Mahkemesinde boş bulunan başka bir mahkemenin yazı işleri müdürlüğüne atanması için talepte bulunmuştur.
Yetkililer talebini reddetmiş; başvurucunun yargısal denetim için Ankara İdare Mahkemesinde açtığı iptal davası, 17 Eylül 1998 tarihinde davasının kabulü kararıyla sonuçlanmıştır. İlk derece mahkemesi kararında başvurucudan daha az puan alan adayların başka bölgelerde yazı işleri müdürlüklerine atandıklarını belirterek, idari mercilerin ret kararının hukuki temelinin olmadığına vurgu yapmıştır.
Başvurucu daha sonra Eskişehir’e yazı işleri müdürü olarak atanmıştır. Ancak, Adalet Bakanlığı bu kararın hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle temyiz etmiştir. Temyiz üzerine Danıştay bu kararı 20 Aralık 2000 tarihinde bozmuştur. Danıştay ilgili dairesi bozma kararında sınavın sadece Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinde boş bulunan kadro için açıldığını; bu nedenle Adalet Bakanlığı’nın başvurucuyu başka bir mahkemenin yazı işleri müdürlüğüne atanması için zorlanamayacağını belirtmiştir.  Bu karar Danıştay’ın T.Ç, M.R.Ü. ve E.Ç. adlı yargıçlar dahil beş yargıçtan oluşan bir dairesi tarafından verilmiştir.
Ankara İdare Mahkemesi, 1 Temmuz 2002 tarihinde direnme kararı vermiş ve Adalet Bakanlığı bu kararı da temyiz etmiştir. Dosya önüne gelen Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulu (bundan böyle Genel Kurul) idare mahkemesinin kararını 17 Ocak 2003 tarihinde 22’ye karşı dokuz oyla bozmuştur. Bu kararın müzakerelerine yargıçlar E.Ç ve M.R.Ü. üye, yeni Danıştay Başkan Yardımcısı seçilen Bayan T.Ç. Genel Kurul Başkanı sıfatıyla katılmışlardır.

Başvurucunun şikayetleri
Başvurucu, (mahkemeye erişim hakkını öngören) 6. maddeye dayanarak, bu yargıçların yargılamanın farklı aşamalarında birden fazla olarak davasının temyiz incelemelerine katılmış olmaları nedeniyle söz konusu Danıştay’ın yargısal formasyonların tarafsız olmadığından şikâyetçi olmuştur.
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne 21 Haziran 2004 tarihinde başvuru yapılmıştır.

Mahkeme’nin Kararı

Madde 6 § 1
Mahkeme, başvurucunun Genel Kurulun tarafsız olmadığına ilişkin korkusunun üç yargıcın daha önceki ilk temyiz incelemesine katılmalarından kaynaklandığını not etmiştir.
Mahkeme tarafsızlığın varlığının, bir kurulda bulunan üyelerin kişisel davranışlarından bütünüyle bağımsız olarak, onun tarafsızlığı hakkında şüphe doğurabilecek olguların doğrulanabilir olup olmadığının tespitini gerektiren bir sınamaya göre saptandığını yinelemektedir. Bu davada başvurucunun kuruntuları objektif bir şekilde haklı olduğundan,  ilgili oldukları açık olan yargılamaya katılan yargıçların bakış açılarının bir önemi yoktur. Bu bağlamda, asıl olgu, bir davada yargılama öncesi de karar vermiş olan bir yargıcın, yargılama öncesi bu yargıç tarafından alınan tedbirlerin kapsamı ne olursa olsun, daha sonra kendisinin tarafsızlığı hakkında korkuları kendiliğinden haklı çıkardığı için sonraki aşamada karar veremeyeceğidir.
Bununla birlikte, Mahkeme, başvurucunun davasında Genel Kurul tarafından incelenen meselenin idare mahkemesinin 17 Eylül 1998 tarihli kararında direnme hakkına sahip olup olmadığını not etmiştir. Gerçekte bu hakkın varlığına itiraz edilmemiştir. Genel Kurulun hüküm altına aldığı mesele ikinci kararla direnilen ilk kararın hukuka uygun olup olmadığıdır. Bu nedenle, Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulundan Ocak 2003 tarihinde aynı konuda Danıştay Dairesinin 20 Aralık 2000 tarihli kararında incelediği konuyla, yani başka bir yargı çevresine atanmasına ilişkin olsa bile, başvurucunun sınavda aldığı derecenin yetkili mercileri bağlayıp bağlamadığı hususuyla aynı konuda karar vermesi istenilmiştir.
Danıştay Dairesi ve Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulu’ndan aynı hususta karar verilmesi istenilmiş olduğu için, kurulda bulunan iki üyenin ikinci temyiz incelemesinin esası hakkında verilen kararla ilgili olarak önyargılı olduğu meşru bir şekilde düşünülecektir. Genel Kurulu oluşturan tarafsız yargıçların toplam sayısı nedeniyle sonucun değişmeyeceği ileri sürülmüştür. Gerçekten de bu yargısal kurula mevcut üç yargıcın dahil edilmesi ihtiyacına dönük bir gerekçe getirilmemiştir. Ayrıca bunlardan birisi –Bayan T.Ç. – kurula başkanlık etmiştir ve dosyaya ilişkin müzakerler boyunca tartışmalarda bu yetkisini kullanmıştır. Kurulun tarafsızlığına ilişkin olarak başvurucunun şüpheleri bu nedenle objektif olarak haklı görülmüştür.
Sonuç olarak, Sözleşme'nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiştir.

Adil Tazmin (Madde 41)
Mahkeme, Türkiye’yi Bay Aslaner’e manevi zararları bakımından 6.000 Avro ödemeye mahkum etmiştir.

Bu karara karşı Yargıç Raimondi ayrık, Yargıçlar Karakaş ve Keller ortak karşı oylarını beyan etmişlerdir. Bu karşı oy gerekçeleri sonkarara eklenmiştir. Fransızca olarak kaleme alınmış bu sonkarar henüz kesinleşmemiştir. 

Hiç yorum yok: