12 Aralık 2013 Perşembe

AİHM bireysel başvuru için koşulları sıkılaştırıyor

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurmak için  Mahkeme’nin İçtüzüğünün yeni 47.maddesinde öngörülen daha sıkı koşullar 1 Ocak 2014’den itibaren yürürlüğe giriyor. Mahkeme’nin etkililiğini artırmak, başvuruların incelenme süresini hızlandırmak amacıyla getirilen bu İçtüzük değişikliği, bir yargısal oluşuma tevzi edilip edilmeyeceği ya da Mahkeme tarafından incelenmeksizin reddedilip edilmeyeceğini tespit edecek iki temel değişiklik öngörüyor.

İlk değişiklik, başvuruların incelenmesini ve böylece Mahkeme’nin görevini mümkün olduğunca etkili bir şekilde yerine getirmesini mümkün kılacak bilgi ve belgelerin Mahkeme’ye sunulmasıyla ilgili. İçtüzüğün yeni 47. maddesinin yürürlüğe girmesinden sonra Mahkeme’ye gönderilecek herhangi bir başvuru formunun, ilgili belgelerin örnekleri eşliğinde tam olarak doldurulması zorunlu hale gelecek. Tamamlanmamış başvuruların hepsi Mahkeme tarafından reddedilecek.

İkinci değişiklik, altı aylık başvuru süresinin kesilmesine ilişkindir. İçtüzüğün yeni 47. maddesinin 6. fıkrasının (a) bendi artık bu usulü sona erdirerek. Başvuru tarihini, başvuru formunun tam olarak doldurularak ekleri ile birlikte postaya verildiği tarih olarak sabitlemektedir. Böylece Sözleşme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasında öngörülmüş bulunan iç hukuk yollarının tüketildiğini kanıtlayan nihai karar tarihinden itibaren altı aylık süre içinde başvurunun yapılmış olması hükmü bakımından altı aylık sürenin kesilmesi; Mahkeme tarafından yayınlanan başvuru formunun tam ve eksiksiz olarak doldurularak ekleri ile birlikte postaya verildiği tarihten itibaren söz konusu olabilecektir.

Başka bir ifadeyle, uygulamacı avukatların hatırlayacağı gibi, geçmişte başvurucular altı aylık süreyi kesmek için önce kısa bir başvuru mektubunu Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü’ne göndermekte; bunun üzerine Yazı İşleri Müdürlüğü başvurucuya başvurunun kayda alındığını belirten ve altı haftalık süre içinde ekte gönderdiği başvuru formunu usulüne uygun olarak doldurarak ekleri ile birlikte göndermesini talep etmekteydi. Başvurucu başvuru formunu usulüne uygun bir şekilde doldurarak ekleri ile birlikte süresinde göndermesi halinde başvuru tarihi, ilk kısa başvuru mektubunun gönderildiği tarih olarak Mahkeme tarafından kabul edilmekteydi. Yeni 47. madde değişikliğiyle artık bu uygulama kaldırılmakta; başvuru formunun usulüne uygun olarak doldurulduğu ve ekleriyle birlikte postaya verildiği tarih başvurunun yapıldığı tarih olarak kabul edilmektedir.

Başvurucuların Mahkeme İçtüzüğündeki bu yeni değişikliklere uymalarına yardımcı olmak için, Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü, bilgilendirici belgelerinin kapsamını –hem yazılı hem de multimedya şeklinde– sadece resmi dillerde değil (İngilizce ve Fransızca), Sözleşme’ye Taraf Devletlerin hepsinin resmi dillerinde genişleteceğini duyurmuştur.


Yeni ve basitleştirilmiş başvuru formunun, başvurucuların başvuru formunu doldurmalarına ve yeni kurallara uymalarına yardımcı olacak şekilde tasarlanmış bilgilendirici belgelerle birlikte 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren Mahkeme’nin websitesinde (www.echr.coe.int) yayınlanması beklenmektedir.

Sonuç olarak, öngörülen yeni değişikliklerin avukat olmayan başvurucuların bireysel başvuru hakkından getirilen yeni usuli formaliteler nedeniyle yararlanmalarının büyük ölçüde tehlikeye gireceğini düşünüyorum. Söz konusu değişiklikler, aslında altı aydır önemli ölçüde uygulanıyor ve yıllardır AİHM'e dava götüren uzman avukatlar için bile son derece zorlayıcı bir içeriğe sahip olduğunu hep birlikte önümüzdeki dönemde gözlemleme şansına sahip olacağız.

Hiç yorum yok: